رياضي بهدست آيد. اين مطلب در مورد اثر كلاسيك سون تسه سوان ـ چينگ (سوم ـ 1؟) صادق است و از قرار معلوم در مورد ساير آثار مشابه هم ميتواند باشد. هيچ رسالهٴ چيني يا ژاپني را در اين عصر نميشناسم كه به اوزان و مقادير اختصاص يافته باشد.
نخستين محققان جديد چيني و ژاپني در اين مورد به پژوهش پرداختهاند. دكتر آ. و. هومل در اين مورد مطلب زيرا را لطف كرده است (نامهٴ 25 مارس 1941):
در مورد مقياسهاي قديم چيني مقالهٴ مفصلي همراه با تصوير در مجلهٴ بخش چين شمالي انجمن آسيايي سلطنتي (ص 111 ـ 123، 1928) خواهيد يافت. مطلب زير را از پژوهش محقق برجستهٴ چيني وانگ كو ـ وئي (1877 ـ 1927)1 ترجمه كردهام، كه تكوين مقياسهاي قديم را در طي دو هزار سال در چين نشان ميدهد.
((در مورد وزنها هيچ تحقيقي را به زبان انگليسي سراغ ندارم، ولي در اين مورد هم وانگ كوـ وئي تحقيقاتي دارد كه پليو در
تئونگ پائو (29 - 1928، ص 132) به آن اشارهٴ مختصري كرده است. او در آنجا
تسئونگ شو اثر وانگ كو ـ وئي را بررسي و نتيجهگيريهاي او را خلاصه كرده است. پليو در
تئونگ پائو(1932، ص 219) كتابي به زبان روسي از ماراكويف را درباب اوزان و مقياسها در چين (152 ص، ولاديوُستُك 1930) خلاصه كردهاست.
همچنين، اگر به فهرست سر اورل استين (آكسفورد 1921 نگاه كنيد، اشارههاي زيادي را به مقياسها و همچنين احتمالاً وزنهاي كه او يافته است، خواهيد ديد. اينها تنها مآخذ معتبري است كه در اين مورد يافتهايم.))
دكتر شيو شاكانيشي همان روز با لطفي مشابه برايم چنين نوشت:
((به زبان ژاپني دو تاريخ معتبر اوزان و مقياسها موجود است. نخستين و مهم ترينش به نام رساله درباب اوزان و مقياسها در ژاپن از كاريا، اِكيسائي (1775 ـ 1835) است.
كاريا، اِكيسائي كتابشناس و محقق معروف آثار كلاسيك ژاپني و چيني بود. اثر موجود در چهار جلد است و در سال 1912 بهوسيلهٴ دكتر توكوزو ائوكودا تصحيح، تحشيه و منتشر شد. اين كتاب تنها تاريخ اوزان و مقياسهاي ژاپني نيست، بلكه مطالعهٴ اين موضوعها در سراسر خاور دور بهشمار ميرود و ريشهٴ اصطلاحهاي ژاپني را در منابع چيني و از طريق آثار قديم بودايي و آثار ديگر در هندي و گاه در عربي پيجويي ميكند. اين اثر در سال 1927 در دو جلد كوچك براي استفادهٴ دانشجويان تجديد چاپ شد.